This content is available in Turkish only.
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
19. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2024/739
KARAR NO : 2024/1260
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN : Osman Kiper (34250)
ÜYE : Zeynep Hülya Tanaçar (33918)
ÜYE : Merve Aksu (137336)
KATİP : Ayşe Erçoklu (152570)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
TARİHİ : 14/09/2023
NUMARASI : 2014/150 Esas - 2023/207 Karar
DAVACILAR : 1-S.S.KOBİ KOOP. İ……MAKİNE E…
S…. TOPLU İŞYERİ YAPI KOOPERATİFİ
2-M…….A…. – ……..
VEKİLİ : Av. S….. Z….. Ç….
MÜTEVEFFA-DAVALI : M…. T…. A…. (Mirasçıları )
DAHİLİ DAVALI : 1 –A…. K……
DAHİLİ DAVALI : 2 –D…. K…. A….
DAHİLİ DAVALI : 3 –I…. A….
VEKİLLERİ : Av. Mehmet Faruk ÖZEN
DAVANIN KONUSU : Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ : 24/05/2024
KARAR YAZMA TARİHİ : 27/05/2024
İstanbul Anadolu 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 14/09/2023 tarihli, 2014/150 Esas, 2023/207 Karar sayılı dosyasında verilen karar istinaf incelemesi için dairemize tevzi edilmekle Dairemiz yukarıda belirtilen esas sırasına kaydı yapıldı.
Dosya incelendi.
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacı kooperatif tarafından Kocaeli ili, Gebze ilçesi, Dilovası, Köseler Köyü, Seki Bölgesinde arazi temin edildiğini, davalı M… T…. A….n ile 06/04/2006 tarihinde yapılan ön protokol ve 06/05/2006 tarihinde yapılan protokol gereği Köseler Köyü Seki Bölgesindeki 350.000,00 m² arazinin tapusunun alımı, imar planlarının yapılması, alanın nevi değiştirilerek sanayi alanına dönüştürülmesi ve orman alanından çıkarılmış çalılık arazinin kooperatife tashihinin kararlaştırıldığı, sözleşme süresinin 1 yıl olarak belirlendiği, bilahare arazi miktarının 453.000,00 m² olması hususunda anlaşıldığını ve davacı kooperatif genel kurullarında tüm ortakların bilgisi dahilinde sözkonusu alımların kooperatif ortağı davacı M..A.. üzerinden yapılmasına karar verildiği, sözkonusu bölgede davacı kooperatif adının duyulması halinde arazi değerlerinin suni artışına yol açılmaması için alım sürecinin M…A…üzerinden yapılmasına karar verildiğini, ancak devam eden süreçte davalının getirdiği vekaletnamede kooperatif vekili olarak davacılar vekilinin adının yer aldığını ve düzenlenen vekaletler ile tapuda işlem yapılamayacağını davalıya açıklanması üzerine davalının birlikte çalıştığı arsa malikleri ile bizzat görüştüğünü ifade ettiği, H… Ş.. adına vekaletlerin düzenlendiğini, ancak davalı kooperatife arsa alımında mutlak şart olan noterden düzenlenmiş gayrimenkul satış vaadi sözleşmelerinin düzenlenmediğini ve kooperatife teslim edilmediğini, bu nedenle davalı ile yapılan görüşmelerden sonuç alınamadığını, hedeflenin bir kısım taşınmazların davalı adına verilen arsa alım parasının taşınmaz değerini karşılamadığı, tapu bilgileri ile vekaletname veren kişilerin uyumlu olmadığı, davalının gerçekte malik olmayan kişilerden vekaletname getirerek kooperatiften para tahsil ettiğinin tespit edildiğini ve davalı ile 19/04/2011 tarihinde yapılan sözleşmede Kocaeli ilinde adına tapuda kayıtlı olan tüm gayrimenkullerin teminat olarak davacı kooperatif adına devredilmesi, aksi halde bugüne kadar aldığı ve tapuda devri yapılmayan taşınmazlarla ilgili avansın güncellenmiş değerinin iade edileceği hususunda anlaşma sağlandığını, davalının taahhütlerini yerine getirmediği gibi üstlendiği işi sonuçlandırmak için de hiçbir çaba harcamadığını, toplantılara katılmadığını, vermiş olduğu hiçbir sözü tutmadığını, gerekli belge ve evrakları teslim etmediğini, kendisi ile irtibat kurulamadığı için 29/07/2011 tarihli 220 sayılı yönetim kurulu kararı ile davalı ile yapılan tüm sözleşmelerin feshi ve tapuya dönüştürülme imkanı olmayan arazi ile ilgili ödemelerin güncellenmiş hali ile tahsiline karar verildiğini, bu karar doğrultusunda Kartal 23. Noterliği aracılığıyla 01/08/2011 tarihli 36415 yevmiye nolu ile keşide edilen ihtarname ile davalıdan 19.000.000,00 TL'yi iade etmesi aksi takdirde kooperatif yedinde tutulan arazilerin üçüncü kişilere satılarak borcundan mahsup edileceği, bakiye alacak için yargı yoluna başvurulacağı hususunun davalıya bildirildiğini, davalıya 13/10/2010 tarihli protokol gereği kooperatif arazisi üzerinden geçen yolun güzergahın değiştirilmesi içtin 1.000.000,00 TL verildiğini ve söz konusu yol güzergahının değiştirilmesi sağlanamaması takdirde söz konusu bedelin iadesinin kararlaştırıldığı, davalının bu amaçla Tavşanlı köyünde bulunan 1558 ve 1559 parsel sayılı gayrimenkulleri teminat amaçlı olarak kooperatife verdiğini ancak yol güzergahının değiştirilmesi için hiçbir çaba harcanmadığını, üstelik davacıya teminat olarak verilen gayrimenkullerin sit alanında kaldığı ve 400.000,00 TL dahi etmediğini tespit edilmesi üzerine davalıya duyulan inancın kaybolduğunu, Kartal 3. Noterliği aracılığıyla 01/08/2011 tarihinde 36414 yevmiye nolu ihtarname ile davalıya verilen 1.000.000,00 TL işlemiş avans faizi ile iadesi, aksi takdirde teminat olarak verilen arazilerin takası ile borcundan mahsup edileceği ve bakiye alacak için icra takibi yürütüleceği hususunun bildirildiğini, davalının kooperatif yönetim kurulunun iyi niyetinden yararlanarak üstlendiği edimleri yerine getirmediğini, teminat olarak verilen taşınmazların verilen zararı karşılamadığı, teminat olarak kooperatife verilen taşınmazların önce Mustafa Akçay'a devredildiği, bilahare kooperatif adına tapuda kaydedildiği, davalı ile yapılan sözleşmelerin feshedildiği teminatların gelir kaydedildiği ve davalı hakkında sahteciliğe yönelik eylemlerinden dolayı şikayet yoluna başvurulduğu, bir kısım kişiler tarafından düzenlenen vekaletnamelerde kendilerine ait olduğunu beyan ettikleri diğer parsellerle ilgili hak sahipliklerinin olmadığı, aynı parseli farklı numara ile kooperatife mükerrer sattıklarının ve haksız kazanç elde edildiği, davalının eylemleri ile davacı kooperatifi zarara uğrattığı göz önüne alınarak davacıların davalıya vermiş olduğu avansa karşılık fazlaya dair haklar saklı tutularak 5.000,00 TL'nin kooperatife verilen zarar karşılığı ise fazlaya dair haklar saklı tutularak 5.000,00 TL'nin avansın verildiği ve zararın oluştuğu tarihten itibaren işleyen avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi talebinde bulunduğu görülmüştür.
İstinafa konu karar, İstanbul Anadolu 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 14/09/2023 tarihli 2014/150 Esas, 2023/207 Karar sayılı davanın reddine yönelik kararıdır.
Davacılar vekili, mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, davalının ikrarının dikkate alınmadığını, davalının gerek dava öncesinde gerek dava sırasında kooperatife 450 dönüm arazi teslim ettiğini beyan ve ikrar ettiğini, bilirkişi raporunun eksik ve hatalı olduğunu, itirazların dikkate alınmadığını, dosya içerisinde bulunan tapu senedindeki vekaletnamelerin incelenmediğini, bilirkişi tarafından sadece defter kaydı üzerinden inceleme yapıldığını, yeni bir heyet oluşturularak inceleme yapılması taleplerinin mahkemece değerlendirilmediğini ve aleyhe karar verildiğini, eksik inceleme ve hatalı bilirkişi raporuna dayalı verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ederek istinaf talebinde bulunmuştur.
GEREKÇE : Dava, davacı kooperatif adına arsa temini hususunda taraflar arasında yapılan protokoller gereği edimlerin usulünce yerine getirilmeyerek kooperatiften yersiz avans alındığı ve kooperatifin zarara uğradığı iddiasına dayalı alacak talebine ilişkindir. Mahkemece, " ...davacı M… A… ile, ölü davalı M… T… A… arasındaki anlaşma gereği ölü davalının davacı kooperatif adına Köseler Köyü Seki Bölgesindeki 350.000 m² arazinin satın alınması, imar planının yapılması ve alanın nevi değişikliği ile sanayi alanına dönüştürülmesi, işlemlerinin yürütülmesi ayrıca orman alanından çıkartılan çalılık arazinin kooperatife tahsisine sağlanması, işlerinin yürütülmesi hususunda anlaşıldığı, bilahere arazi miktarının 453.000 m²ye çıkartıldığı ve anlaşma kapsamında arazi temini için davalıya her iki davacı hesabından ödemeler yapıldığı, ancak davalının üstlendiği edimi gereği gibi yerine getirmediği, eksik arazi temin ettiği iddiası ile Kartal 23. Noter aracılığı ile keşide edilen ihtarnameye müteakip davalıdan kendisine yapılan avans ödemelerinin iadesi ve kooperatife verilen zarar ile 13/10/2010 protokol kapsamında kooperatif arazisi üzerinden geçen yolun güzergahının değiştirilmesi için verilen 1.000.000,00 TL'nin iadesi talebi ile iş bu davanın açıldığı görülmekle, yaptırılan incelemeler sonucu düzenlenen ve içeri ile mahkememizce de itibar edilen 08/02/2021 tarihli bilirkişi heyeti raporunda ayrıntılı olarak belirtildiği üzere, ölü davalıya 06/05/2006 tarihli protokol kapsamında yapılan ödeme tutarının 15.266.266,56 TL olduğu, ölü davalının kooperatif lehine 14.449.240,93 TL arsa alımına aracılık ettiği, hak ettiği komisyon tutarının 117.038,85 TL olacağı, ayrıca taşınmazların nevi değişikliği için başvuru ücretinin 823.743,00 TL olduğu, buna göre ölü davalının protokol kapsamında davacılardan 123.759,22 TL alacaklı olduğu, iddia edildiği gibi davalıya yapılan avans ödemelerinden iadesi istenebilecek kısmın bulunmadığı, ayrıca 13/10/2010 tarihli protokol kapsamında kooperatif taşınmazından geçen yol güzergahının değiştirilmesi kararının davalıya ait olmadığı, idarece alınacak bir kararın gereği için davalıya yapılan ödemenin kanuni kapsamda yapılan bir ödeme olmadığı, gayriresmi iş takibi için verildiği kabul edilen tutarın iadesinin talep edilemeyeceği sonucuna varılmıştır. Davacı vekilince davalıya verilen avansın toplamda 450 dönüm taşınmaz için verildiği kabul edilerek eksik taşınmaz temininden dolayı iade talebinin yapılan ödemelerin peyder pey avans mahiyetinde yapıldığı, taşınmazlarında kısım kısım temin edildiği göz önüne alındığında ödemelerin 450 dönüm için yapılacağı kabul edilemeyeceğinden davacı vekilinin beyanlarına itibar edilmeksizin davalının iddia edildiği gibi sözleşmeye aykırı hareketle davacıları zarara uğrattığı iddiasının kabule şayan olmadığı, bu nedenle gerek avans iadesi altında gerekse kooperatife verilen zarar tazmini adı altında istemlerin yerinde olmadığı ..." gerekçeleriyle davanın reddine karar verildiği görülmüştür. Taraflar arasındaki akdi ilişkide 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 502 vd. Hükümleri gereği vekalet sözleşmesi hükümlerinin uygulanması gerekmektedir. Nitekim taraflar, bedeli davacı Kooperatif tarafından ödenmek suretiyle, belirli bir komisyon karşılığında davalının Gebze, Köseler Köyü'nde bir süre davacı kooperatifin adını gizlemek suretiyle taşınmaz satın alınması konusunda anlaşmaya varmışlardır. Hesap verme borcu, vekilin bir başkası namına iş görme yükümlülüğünün doğal bir sonucudur. İş görme yükümlülüğünün üstlenilmesi ile doğan bu borç vekalet sözleşmesinin sona ermesi halinde dahi devam eder. Uyuşmazlıkta, davacı Kooperatif adına iş görme borcunu üstlenen davalının üstlendiği işi vekâlet verenin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle yürütüp yürütmediğinin tespiti önem arz etmektedir.
Dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına; incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, tüm dosya kapsamıyla anlaşılmış olup, ayrıca alınan 08/02/2021 tarihli ve aynı içerikli 25/04/2022 tarihli bilirkişi raporlarının taraf, mahkeme ve istinaf kanun yolu denetimine olanak sağlayacak şekilde düzenlenip, hükme esas alınmaya yeterli olduğu, raporlardaki tespitlere göre, Davacı Kooperatifin ve diğer davacı M…. A… tarafından arsa alımı için davalı müteveffa M… T… A….’a 06.05.2006 tarihli protokol kapsamında Arsa alımı için 14.999.047,31 TL, komisyon ödemesi olarak 167.213,25 TL ve arsaların Sanayiye Çevrilmek İçin Verilen Avans olarak 100.000,00 TL olmak üzere toplam 15.266.260,56 TL ödeme yaptığı, Davalı müteveffa M… T….. A….’ın 274.580,00 m2 arsa alımında bulunduğu ve davacı kanuni defterlerindeki değerinin 14.449.240,93 TL olduğu, davalının hak etmiş olduğu komisyon tutarının 117.038,85 TL ve arsaların Sanayiye Çevrilme ücretinin 823.740,00 TL olmak üzere toplam 15.390.019,78 TL davacı kooperatifin ödeme yapması gerektiği,
Davalı M…. T…. A…..’ın davacı Kooperatiften 06.05.2006 tarihli protokol kapsamında (15.390.019,78-15.266.260,56) 123.759,22 TL alacaklı olduğu, bu sebeple davacının herhangi bir zarar görmediği, Davacı Kooperatifin davalı M….. T….. A……’a 06.05.2006 tarihli protokol kapsamında yapmış olduğu ödemelerden 872.377,39 TL’nin borçlandırıcı işlem olmadığı, bu sebeple davalının taahhüdünü yerine getirdiği, iade etmesi gereken bir tutar olmadığı anlaşılmakla mahkemece verilen kararın yerinde bulunduğu, hüküm ve gerekçesinde davacılar vekilinin istinaf nedenlerinin ayrıntılı olarak karşılandığı anlaşılmakla davacılarının tüm istinaf itirazları yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle:
Dairemiz ilk derece mahkemesi kararını hem maddi olay hem de hukuka uygunluk bakımından incelemeye tabii tutarak yapmış olduğu istinaf incelemesinde; İstinafa konu kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından HMK 353/1-b maddesi gereğince davacıların istinaf kanun yolu başvurusunun ESASTAN REDDİNE,
Davacıların istinaf başvurusu nedeniyle yatırmış oldukları harcın mahsubu ile fazla yatırılan 112,10 TL harcın talep halinde davacılara iadesine,
Davanın ve dosya üzerinde yapılan yargılamanın niteliği ve avukatlık asgari ücret tarifesi göz önünde bulundurularak aleyhine istinaf kanun yoluna başvurulan için vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
İstinaf kanun yoluna başvuru için yapılan yargılama giderlerinin kanun yoluna başvuran davacılar üzerinde bırakılmasına, artan kısmın talep halinde ilk derece mahkemesince yatırana iadesine,
Dair; dosya üzerinde, tarafların ve vekillerin yokluğunda HMK 361/1 maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde yargıtay nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 24/05/2024